Shin ko kun san wa’enne Haqqoqi ne doka ta tanadar wa mutum Wanda Ake Zargin ya aikata laifi a Najeriya?
Da farko de kusani shi wannan ya bambamta da haqqin dan Adam wanda majalisar dinkin duniya ya lissafa, da kuma wanda kundin tsarin mulkin kasa ya tanadar wa mutun, Chapter 4.
Daga lokacinda akace an kama mutum da zargin aikata wani laifi wanda yayi karo da dokokin kasa to wadannan haqqoqin sun sauka daga kansa se kuma wannan wanda zan zayyana muku a nan kasa.
1) Haqqin Sanin Dalilin Kama Shi
Dole ne jami’an tsaro su sanar da wanda suka kama dalilin kamarsa cikin harshen da yake fahimta.
2) Haqqin Yin Shiru
Wanda ake zargi yana da haqqin yin shiru, kuma ba za a tilasta masa ya faɗi abin da zai iya cutar da shi ba.
3) Haqqin Samun Lauya
Yana da haqqin ya nemi lauya wanda zai kare shi kafin ya ba da bayani ko a ci gaba da bincike.
4) Haqqin Yanci
Ba a yarda a tsare mutum ba tare da izinin doka ba. Dole ne a kai shi gaban kotu cikin lokacin da doka ta tanada.
5) Haqqin Beli (Bail)
Idan laifin yana cikin waɗanda ake bayar da beli, yana da haqqin neman beli daga ’yan sanda ko kotu.
6) Haqqin Mutunci
Ba a yarda a doke shi, a azabtar da shi, ko a wulakanta shi ba. Dole ne a mutunta mutuncinsa.
7) Haqqin Shari’a ta Adalci
Yana da haqqin a saurari shari’arsa cikin gaskiya da adalci a gaban kotu mai zaman kanta.
8) Ana Ɗaukarsa Mara Laifi
Doka tana ɗaukar wanda ake zargi mara laifi ne har sai kotu ta tabbatar da laifinsa.
9) Haqqin Sirri
Doka tana kare sirrin rayuwarsa da hanyoyin sadarwarsa, sai dai idan doka ta ba da damar bincike.
10) Haqqin Samun Kulawar Lafiya
Idan yana buƙatar magani ko ya ji rauni yayin da yake tsare, dole ne a ba shi kulawar lafiya.
11) Haqqin Tuntuɓar Iyalansa
Yana da haqqin ya sanar da iyalansa, abokinsa ko wani da ya amince da shi cewa an kama shi.
12) Haqqin Mai Fassara
Idan bai fahimci harshen da ake amfani da shi ba, yana da haqqin a samar masa da mai fassara.
13) Haqqin Kada a Tilasta Masa Furta Laifi
Ba a yarda a tilasta masa ya amsa laifi ta hanyar duka, azabtarwa ko barazana ba.
14) Haqqin Kalubalantar Tsare Shi Ba Bisa Ka’ida Ba
Idan an kama ko an tsare shi ba bisa doka ba, yana da haqqin ya garzaya kotu domin neman a sake shi da kuma neman diyya idan ya dace.
15) Haqqin a Kammala Shari’arsa Cikin Lokaci Mai Ma’ana
Doka tana buƙatar a gudanar da shari’ar wanda ake zargi ba tare da jinkiri marar dalili ba.
Toh daga karshe de zamu rufe da wannan
Mutum yayi duk qoqarin da zaiyi kar ya aikata laifi, kumafa bayan wannan akwai haqqoqin wanda aka yankewa hukunci, shima wani abu ne na daban.
Mun gode da ziyartar shafin mu na Farfajiya.com
